Manfaatlar to‘qnashuvi

Ichki kasalliklar bo‘yicha O‘zbekiston ilmiy jurnali shaffoflik va akademik halollikni ta’minlashga bo‘lgan qat’iy majburiyatiga muvofiq ravishda, barcha mualliflardan taqdim etilgan ilmiy ishga ta’sir ko‘rsatishi mumkin deb baholanishi ehtimoli bo‘lgan har qanday manfaatlar to‘qnashuvini oshkor etishni talab qiladi. Manfaatlar to‘qnashuvi deganda tadqiqot natijalariga bevosita yoki bilvosita ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan moliyaviy, shaxsiy yoki kasbiy munosabatlar tushuniladi.

Oshkor etish talablari

Oshkor etish muddati:
Mualliflar so‘nggi uch yil davomida amalga oshirilgan tadqiqot bilan bevosita yoki bilvosita bog‘liq bo‘lgan barcha manfaatlar to‘qnashuvini oshkor etishlari shart. Bunga moliyalashtirish manbalari, ish joyi va moliyaviy manfaatlar kiradi. Uch yildan oldingi manfaatlar ham, agar ular ishga ta’sir ko‘rsatishi mumkin deb hisoblanadigan bo‘lsa, oshkor etilishi lozim.

Manfaatlar to‘qnashuvining turlari:

Moliyalashtirish:
Tadqiqotni moliyaviy qo‘llab-quvvatlagan barcha manbalar oshkor etilishi kerak. Bunga ilmiy grantlar (moliyalashtiruvchi tashkilot va grant raqamini ko‘rsatgan holda), ish haqi, asbob-uskunalar, materiallar, konferensiyalarda ishtirok etish xarajatlari yoki boshqa har qanday moliyaviy yordam shakllari kiradi.

Ish bilan bog‘liq manfaatlar:
Tadqiqot natijalari e’lon qilinishi natijasida moliyaviy foyda ko‘rishi yoki zarar ko‘rishi mumkin bo‘lgan tashkilotlarda muallifning hozirgi, avvalgi yoki rejalashtirilayotgan ish faoliyati oshkor etilishi shart. Bunga bir nechta muassasa yoki tashkilot bilan bog‘liq affiliasiyalar ham kiradi.

Moliyaviy manfaatlar:
Mualliflar tadqiqot natijalaridan moliyaviy foyda ko‘rishi yoki zarar ko‘rishi mumkin bo‘lgan kompaniyalarda (jumladan, turmush o‘rtog‘i yoki farzandlari nomiga rasmiylashtirilgan) aksiyalar yoki ulushlarga egalik qilsa, bu haqda ma’lumot berishlari shart. Shuningdek, maslahat haqlari, mukofotlar, patentlar yoki kutilayotgan patent arizalari ham oshkor etilishi lozim.

Nomoliyaviy manfaatlar:
Tadqiqotning xolisligiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan nomoliyaviy manfaatlar ham oshkor etilishi kerak. Bunga kasbiy manfaatlar, shaxsiy munosabatlar yoki shaxsiy e’tiqodlar kiradi. Masalan:

• tahririyat kengashlari, maslahat organlari yoki boshqa boshqaruv tuzilmalariga a’zolik;

• ta’limiy maslahatlar berish yoki ekspert sifatida ishtirok etish;

• murabbiylik munosabatlari yoki manfaatlar to‘qnashuvi sifatida baholanishi mumkin bo‘lgan boshqa faoliyatlar.

Manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risidagi bayonot

Mualliflar qo‘lyozmada Manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risidagi bayonotni kiritishlari shart. Ushbu bayonot maqola bilan birga e’lon qilinadi. Agar mualliflarda oshkor etilishi lozim bo‘lgan manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lmasa, quyidagi bayonot keltirilishi kerak:

“Mualliflar ushbu maqola mazmuni bilan bog‘liq manfaatlar to‘qnashuvi mavjud emasligini bildiradilar.”

Agar manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lsa, mualliflar uning mohiyati haqida batafsil va aniq ma’lumot berishlari shart.

Oshkor etilgan ma’lumotlarning maxfiyligi

Mualliflar qo‘lyozma rasmiy ravishda nashrga qabul qilinmaguncha barcha oshkor etishlar va bayonotlarni maxfiy deb hisoblashlari shart. Bunga tadqiqot natijalariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan har qanday ehtimoliy manfaatlar ham kiradi. Jurnal ushbu ma’lumotlarning eng yuqori darajadagi maxfiylikda saqlanishini kafolatlaydi va mualliflarning oldindan roziligisiz ularni oshkor etmaydi.

Bosh muharrirning roli

Bosh muharrir barcha manfaatlar to‘qnashuvi haqidagi bayonotlarni ko‘rib chiqadi va ularning jurnal siyosatiga muvofiqligini ta’minlaydi. Agar oshkor etish yetarli darajada amalga oshirilmagan bo‘lsa, qo‘lyozma mualliflarga aniqlashtirish yoki o‘zgartirish kiritish uchun qaytarilishi mumkin. Oshkor etish talablariga javob bermaydigan materiallar bosh muharrir qaroriga ko‘ra rad etilishi mumkin.

Nizolar bo‘yicha apellyatsiya tartibi

Manfaatlar to‘qnashuvi bilan bog‘liq nizolar yuzaga kelgan taqdirda, mualliflarga tahririyat jamoasi bilan bevosita muloqot qilish tavsiya etiladi. Jurnal bunday masalalarga faqatgina ular nashrning ilmiy halolligiga putur yetkazgan hollardagina aralashadi. Agar nizo ichki tartibda hal etilmasa, jurnal o‘z siyosatiga muvofiq ravishda masalani tegishli muassasalarga yuborishi mumkin.